Kitap no image

Tarih: | Yazar: Yasemin Yiğit Kuru

0

Kıyamete Bir Milyar Yıl – Strugatsky Kardeşler

Definitely Maybe adıyla da bilinen Kıyamete Bir Milyar yıl, ünlü Rus bilim-kurgu yazarları Arkady ve Boris Strugatsky kardeşlerin 1977 yılında yayınlanan eseri. 2015 içerisinde İthaki Yayınevinin Bilimkurgu Klasikleri serisinin ikinci kitabı olarak dilimize kazandırıldı.

Hazal Yalın tarafından Rusça’dan dilimize çevrilen eserin başında “Kitapta Geçen Rusça İsimler Üzerine” bölümü yer almakta ki, bizi karmaşık isim kısaltmalarındaki kim kimdir karmaşasından kurtarıyor.

Fantastik Olayları Fantastik Olmayan Varsayımlarla Nasıl Açıklarsın?

Olaylar normalden çok daha sıcak geçen bir yaz mevsiminde Sovyet Rusyasının Leningrad şehrinde başlar.  Malyanov, astrofizik konusunda uzman bir bilim adamıdır ve “gök cisimleri arasındaki ilişki ve yıldızlararası madde” üzerine çalışmaktadır. İzinli olduğu zamanı kendisine Nobel Ödülü getireceğine inandığı ve Malyanov Kabarcıkları olarak adlandırmayı planladığı tezi üzerinde çalışarak geçirmek üzere eve kapanır. Karısını ve çocuğunu dikkatini dağıtmamaları için memlekete yollar. Önce ardı arkası gelmeyen yanlış aramalar ile başlayan rahatsız edilmeler sonrasında kapısında gelen ücreti ödenmiş pahalı içkiler ve havyarla dolu bir paket, daha sonra da karısının okul arkadaşı olduğunu söyleyerek kapısına dayanan çok güzel bir kadının varlığı ile devam eder.

Kendisi de bir bilim adamı olan kapı komşunun şüpheli ölümü üzerine evine gelen dedektifin onu cinayet zanlısı olarak itham etmesi ile işler absürtleşir. İletişime geçtiği diğer bilim adamı arkadaşlarının da benzer rahatsızlıklarla karşılaşmakta olduğunu öğrendiğinde bu durum onu iyice korkutmaya başlamıştır. Böylece hepsi de önemli konularda uzman olan Vayngarten, Glukhov, Zahar, Malyanov’un evinde toplanarak durumu tartışmaya başlarlar. Malyanov’un komşusu olan ve fikirlerine çok önem verdikleri matematik teorisyeni Veçerovski de, benzer durumları yaşamadığı halde onlara katılır.

Hepsi de Nobel’in eşiğinde projeleri olan bu beş önemli bilim adamı 3 teori üzerize yoğunlaşır:

  • Süper uygarlık seviyesindeki uzaylılar, insanların ilerleyişini durdurmak niyetindedirler
  • Dokuzlar meclisi olarak bilinen bir grup onları engellemeye çalışmaktadır.
  • Homeostatik evren kendini korumak için yapısını bozma ihtimali olan gelişimleri engellemektedir.

“Ve şimdi başımıza gelen ise, homeostatik kainatın, insanlığın yüksek uygarlığa evrilmesi tehdidine karşı gösterdiği ilk tepkiden başka birşey değildir. Kainat kendini savunuyor”

Yoksa olanlar aslında tamamen rastlantı mıydı? Halihazırda olmakta olanlar, olmaya devam mı ediyordu? Soruların cevabı kitapta..

“Bunlar bizim başımıza geldi mi?” “Evet, bizim başımıza geldi” “Bu olaylar fantastik miydi?” “Eh diyelim fantastikti” “Ve sen moruk, fantastik olayları fantastik olmayan varsayımlarla nasıl açıklarsın?”

Strugatsky Kardeşler

Ülkemizde daha önce Zor Şey Tanrı Olmak, Uzayda Piknik, İktidar Mahkumları ve Yokuştaki Salyangoz eserleri yayınlanan Strugatsky Kardeşler hem Rus hem de dünya bilim kurgu edebiyatının en önemli isimlerinden. Tarkovsky’nin Stalker filminin esin kaynağı da olan Uzayda Piknik eseri kurgu-bilim’de işlenmişti.

“Strugatski Kardeşler’den biri Gogol’ün diğeri ise Çehov’un soyundan geliyor ama hiç kimse hangisinin hangisi olduğundan emin değil. Bu kitap kesinlikle harika.” Ursula Le Guin

Arkady (1925 – 1991) ve Boris (1933 – 2012) Strugatsky kardeşler 1958-1988 yılları arasında birlikte 20’den fazla roman ve birçok da  kısa öykü yazmışlar. Eserleri, İngilizce, Almanca, Fransızca, İtalyanca’ya çevrilmiş ancak politik nedenlerin de etkisiyle Rusya’da dünyada olduğu kadar büyük ilgi görmemişler. Birçok eserlerinin film uyarlamaları mevcut, Stalker, Days of Eclipse, Hard to be God bunların yalnızca bir bölümü.

Arkady, yabancı diller üzerine uzmanlaşarak İngilizce ve Japonca çevirmen olarak çalışmış. Boris ise fizik bölümünden mezun olmuş ancak 1966’da tam zamanlı yazar olana kadar astronom olarak çalışmış. Eserlerinde, bilim ve edebiyatın bu güzel birleşiminin nedeni de bu olsa gerek, birbirlerini tamamlayarak yıllarca çalışıp onlarca güzel eser bırakmışlar arkalarında.

Arkady’nin 1991’de ölümünden sonra, Boris S. Vititski takma adıyla 2 kitap daha yazmış. Kader Arayışı (Search for Destiny or the Twenty Seventh Theorem of Ethics) ve The Powerless that be. Kıyamete Bir Milyar Yıl’ın son sözünde, kitap yazılırken Boris’in etkilendiği olaylar hakkında pek çok detayın Kader Arayışı’nda anlatıldığı belirtilmiş.

Kıyamete Bir Milyar Yıl’ın yazım ve yayım serüveni

Kitabın yazıldığı dönemde Boris Strugatsky, Kheifets vakası denilen bir davada şahitlik yapar. Rus yazar ve edebiyat eleştirmeni Mikhail Kheifets, yazdığı Joseph Brodsky and Our Generation adlı makalede Anti-Sovyet propagandası ve ajitasyon yapmakla suçlanmış ve KGB tarafından sorgulanmıştır. Boris, çok sonraları S. Vititski takma adıyla yayınladığı Kader Arayışı kitabında bu olaylardan detaylıca bahsetmiştir. Kıyamete Bir Milyar Yıl için yazılan son sözde yazarlar, bu davanın Boris üzerinde köklü izler bıraktığını kitabın atmosferini çok etkilediğini belirtiyorlar. Nihayet kitabın yazımı tamamlandığında, anlaştıkları yayınevi kitabın altmetnindeki siyasi göndermelerden rahatsız olarak eleştirilerin kapitalist bir ülkeye çevrilmesini ister. Ancak yazarlar bunu kabul etmeyerek yeni bir yayıncı aramaya başlarlar. Sonunda bir dergiyle anlaşırlar, kitap dergide yayınlanır ancak büyük ölçüde sansüre uğrar.

Kıyamete Bir Milyar Yıl’ın etkileri

Aleksandr Sukorov’un Days of Eclipse filmi, Kıyamete Bir Milyar Yıl’dan uyarlanmış. 1988 yapımı filmin imdb puanı 7.3. Yuri Khanin tarafından bestelenen filmin müzikleri Avrupa Film Ödüllerinde En İyi Müzik ödülünü almış.

Ufak eleştiriler..

İki yazar tarafından yazılmasından dolayı olsa gerek olaylar yer yer birinci şahıs yer yer üçüncü şahıs gözünden aktarılıyor. Bu durum zaman zaman kafa karışıklığına neden oluyor. Çeviride düzeltilmemesinin nedeni aslına sadık kalmaktan olsa gerek diye düşünüyorum.

Kitabın alternatif isminde de yer alan “Tuhaf Koşullar Altında Keşfedilmiş Müsveddeler” (A Manuscript   Discovered Under Unusual Circumstances) tanımlamasına uygun olarak bölümler “Parça 1, Parça 2,..” şeklinde adlandırılıp yarısından başlanmış izlenimi verilerek aktarılmış. Ancak bu durumun kurguya herhangi bir katkısı bulunmuyor bana göre. O sebeple, bu şekilde yazılmasına pek bir anlam veremediğimi itiraf etmem gerekiyor.

Son olarak…

Eser, Philip K. Dick sürrealizmine ve Kafkavari tekinsiz bir ambiyansa sahip. Bir yandan da kara mizahı ile Kurt Vonnegut’un Kedi Beşiği’ni çağrıştırıyor. Bu kitapta uzaylılar, uzay gemileri yok, aksiyon yok, bilimsel öngörüler veya prototipler yok, gelecek yok, alternatif evrenler yok. Sadece 70’lerde, Leningrad’da çok sıcak geçen birkaç günde, bir apartman dairesinde toplanan 5 bilim adamı var. Sıradanlıkla sıradışılığı, evreni, günlük hayatlarını irdeleyen beş adamın başlarından geçenler harika bir bilim kurgu romanının temelini oluşturuyor. Bu da sanırım usta yazar farkından kaynaklanıyor. 🙂 Eğer saydığım diğer öğeler bir bilimkurguda olmazsa olmaz öğelerdir şeklinde bir inanışa sahip değilseniz kesinlikle okumanızı öneririm.

“Belki de Newton’un kutsal kitaptaki kıyameti açıklamaya çalışması, Arşimet’in de sarhoş bir asker tarafından biçilmesi tesadüf değildi”

Keyifli okumalar,

Kaynaklar:

www.wikipedia.org

http://www.imdb.com/

Etiket: , ,


Yazar Hakkında

1979 doğumlu. Evli. Yeni anne. Elektrik – Elektronik Mühendisi ve Telekomünikasyon sektöründe çalışıyor. Küçük yaşlardan itibaren bilim – kurgu, fantastik kurgu tarzlarındaki eserleri okumayı, izlemeyi, hakkında tartışıp paylaşımda bulunmayı seviyor.

İletişim : yigityasemin1789@gmail.com



Başa Dön ↑