Film

Tarih: | Yazar: Seçil Çetinkaya

0

Metropolis – 1920’lerden Sessiz Bir Film

Anti-ütopik bir gelecek, işçi ve işveren sınıfı arasındaki uçurum, çılgın bir bilim adamı ve onun icadı olan otonom bir robot… İlk uzun metrajlı bilim kurgu filmi Metropolis‘i izlediniz mi? Eski filmleri izlemek bazen çok sıkıcı olabiliyor. Alışmışız aksiyona, özel efektlere. Artık 3d olmayan filme bile burun kıvırmalar başladı. Metropolis günümüzün teknolojisinden yoksun ama oyuncuların performansları, film için oluşturulmuş minyatür bir şehir ve ustaca hazırlanmış kostümler sayesinde 1920’lerde çekilmiş olduğunu hiç çaktırmıyor. Beğenmeseniz bile izlerken eğleneceğiniz kesin. Verilmek istenen önemli mesajın yanında eğlenceli ve ilginç yanlarına da değinmek istedim.

(Kapak resmi Kurt Degen’in film posteri çalışmasıdır.)

Filmin senaryosu yönetmen Fritz Lang‘in karısı Thea Von Harbou‘nun aynı isimli romanından uyarlanmış. Romanda kullanılan doğa üstü güçler ve büyü kavramları film senaryosunda kullanılmamış. Döneminin en büyük bütçeli yapımı olma özelliğini de taşıyan bu sessiz filmin ilk versiyonu 153 dakika olup çok uzun bulunmuş. Almanya’daki prömiyerinden sonra kesilen bölümleri zamanla kaybolmuş. 2008’de Arjantin’de bir müzede bulunan orjinali düzenlenip Almanya’da yeniden gösterime sunulmuş. Son düzenlemeden sonraki hali 148 dakika. Metropolis şehri tasarlanırken Fritz Lang New York’tan esinlenmiş. Art Deco stilindeki gökdelenler ve katedraller kullanılmış.

Fritz_Lang_Thea_von_Harbou

Frtiz Lang ve Thea von Harbou Berlin’deki dairelerinde çalışırken

Okumakta olduğunuz yazı filmle ilgili spoiler içerir!

Senaryo

2026 yılında Metropolis isimli şehir varlıklı sanayiciler tarafından yönetilmektedir. Şehrin enerjisini sağlamak için gece gündüz karınca gibi çalışan işçi sınıfı şehrin altındaki bölümlerde, diplerde yaşarken şehrin kurucusu ve yöneticisi konumunda olan Joh Fredersen ve onun gibi elit kişiler yüksek kulelerde yaşamaktadır. Fredersen’in oğlu Freder sarışın Göksel Arsoy tipli bir gençtir. Babasının himayesi altında, işçilerin çektiklerinden bir haber mutlu mesut yaşamaktadır. Bir gün Freder Sonsuzluk Bahçelerinde eğlenirken Maria adında işçi sınıfından bir genç kız yanında işçilerin çocukları ile bahçeye girer. Maria ve çocuklar derhal oradan uzaklaştırılır. Freder Maria’nın ve kardeşi gibi gördüğü çocukların kim olduklarını merak eder. Yaşadığı lüks hayatı bırakıp onların arasına karışmak ister. Tabii ki babası bu duruma müsaade etmeyecektir. Bu durumla baş edebilmek için oğlunun peşine İnce Adam‘ı takar ve çılgın bilim adamı Rotwang’ın yardımını ister. Rotwang, Fredersen’e sevdiği kadını kaptırmış olmanın acısıyla ondan intikam almanın planlarını kurmaktadır. Genç Freder’in yer altı macerasında ona yardım elini uzatan Fredersen’in uşağı Josaphat olur. Josaphat işçilerin tarafında olmasına rağmen işsiz kalmaktan ve patronunun gazabından korkmaktadır.

Freder&Josaphat_01

Freder ile Josaphat arasında zaman zaman öyle tuhaf sahneler geçiyor ki bazen Freder Maria’dan vazgeçip Josaphat’ı alacak sanıyorsunuz 🙂

1920’lerde Bilim Kurgu Çekmek Kolay Değil

Çekimi bir yıl süren Metropolis’in yönetmeni Fritz Lang bu süre boyunca oyunculara çekmedik dert bırakmamış. Ufacık bir sahne için haftalar harcanmış. Filmdeki çocuklar Berlin’in en yoksul bölgelerinden seçilmiş. Şehrin suların altında kaldığı sahnelerin çekim günler sürmüş. Oyuncuların suratlarından ne kadar üşüdüklerini anlamak mümkün. Filmi izlerken oyunculukları fazla abartılı ve dramatik bulmuş fakat filmin sessiz ve çok eski olduğunu kendime hatırlatınca bu aşırılığın normal olduğunu düşünmüştüm. Sonuçta konuşma olmadığı için hisler mimikler ve davranışlarla aktarılmak durumundaydı. Şimdi yönetmenin acımasızlığını öğrenince biraz da onun payı olduğunu anladım.

Maschinenmensch

Romanda Joh Fredersen, Makine İnsan ile ilk tanıştığında Rotwang’a onun ne olduğunu sorar. Aldığı cevap ise şöyle:

“Gelecek… Parodi… Nasıl çağırmak istersen. Ayrıca; Hayal… Kısacası o bir kadın. Her erkek yaratıcı kendisine bir kadın yaratır. İlk insanın bir erkek olduğu saçmalığına inanmıyorum. Eğer dünyayı yaratan erkek bir tanrı ise o zaman şüphesiz ki ilk kadını yarattı.”

Rotwang’ın Makine İnsan’ı henüz tamamlanmamış bir prototip. Onu tamamlamak konusunda kararsızdır çünkü bu onu serbest bırakmak demektir. Bu yüzden ona bir yüz yaratmamıştır. Makine İnsan’dan rahatsız olan Fredersen, Rotwang’a ondan bir oyuncak istemediğini makinelerinde çalıştırabileceği bir makine adam istediğini söyler. Rotwang onun bir oyuncak değil bir araç olduğunu belirtir ve şöyle der:

“Bir kadına araç olarak sahip olmak ne demek biliyor musun? Böyle bir kadına, hatasız ve soğuk ? Ve itaatkar… kesinlikle itaatkar…”

Yarattığı varlığın sarhoşluğu içerisinde ona istediği görünümü verip istediğini yaptıracağından emin olan Rotwang Fredersen’den ona bir yüz vermesini ister.

fredersen&rotwang

Fredersen’in Makine İnsan ile tanışma anı. “Tövbe tanrıma bu da ne böyle??” 🙂

Rotwang’ın müthiş icadı Makine İnsan, C3PO‘ ya ilham kaynağı olmuş sinema tarihinin unutulmaz robotu. Rotwang, Fredersen’e kaptırdığı sevgilisi Hel’in bir kopyasını yapmış aslında. Makine İnsan bir gynoid olmasına rağmen filmin alt yazılarında Makine Adam olarak da adlandırılıyor. Romanda, gümüş kemiklerini saran kristal bedeninde yüzü olmayan fakat gözlerinde sakin bir delilik barındıran hassas bir android olarak tanımlanıyor. Filmde bu özelliklerde bir robot yapmak teknolojik açıdan imkânsız olduğundan robotun tasarımcısı Walter Schulze-Mittendorff, heykelin yapılacağı madde olarak önce dövülmüş bakırı düşünmüş. Bakır bir kostüm giyilmesi ağır olacağından daha sonra keşfettiği plastik ahşap denilen ve şekil verilebilen bir madde kullanmış. Bu sayede hem metalik bir görüntü elde edip hem de oyuncuya az da olsa hareket kabiliyeti sağlanmış. Filmde Maria rolünün yanında Makine İnsan’ı da canlandıran Brigitte Helm son anda bakır kostümü giymekten kurtulmuş ancak buna rağmen kostümün sert yapısından dolayı vücudunda çizikler ve morarmalar oluşmuş. Robotun Maria’ya dönüşüm sahnesinde ise çekim çok uzun sürdüğünden havasızlıktan bayılmış.

brigiettehelm

Brigitte Helm Makine İnsan kostümü içerisinde

Metropolis’in Makineleri

Filmde yer alan makineleri hipnotize olmuş bir şekilde izlerken ne işe yaradıkları konusunda fikir edinmek zor. İşçilerin canla başla işlettikleri makineler belli ki çok önemli. Sanki çalışmayı bırakırlarsa anında şehir yerle bir olacakmış gibi inanılmaz bir gayret içerisindeler. Kalp Makine‘nin nasıl çalıştığını tam olarak anlamasak da şehrin enerji ihtiyacının karşıladığını ve çalışmayı durdurursa işçiler şehrinin sular altında kalacağını biliyoruz. Makineler sanki bu şekilde tasarlanmış.

heart_machine

Kalp makine Freder’in halisünasyonu ile işçileri yutan Moloch’a dönüşüyor

Saat Makine ise tamamen bir muamma. Freder bu makinenin vardiyasını Gregory 11811‘den teslim aldıktan sonra çalışmanın ne demek olduğunu tam olarak anlıyor 🙂 Saat Makine’nin akrep ve yelkovanını ledlerin yandığı yerlere getirmek zorunda. Ne işe yaradığını bilmeden böyle manyakça bir görevi devralmak zor olsa gerek. Lost dizisinde Desmond’ın her 108 saniyede bir numaraları girip entera basması gibi.

freder&clock

Freder’in saat makine ile imtihanı

Freder Gerçekten Ara Bulucu Mu?

Washington Devlet Üniversite’sinden Dr. Michael Delahoyde‘nin filmle ilgili yorumları okumaya değer. İzlerken filmin heyecanına kapılıp fark edilmeyen detaylar “Eller ile aklın ara bulucusu kalp olmalıdır.” sloganı ile verilmek istenen fikrin pek de yansıtılamadığını gösteriyor. Filmde hiçbir işçinin karakteri ile ilgili detayları bilmiyoruz. İşçiler çocuklarını unutabilecek kadar makineleşmiş. Ara bulucu Freder ise sadece orta sınıf yönetici görevini görecek kişi konumuna geçebiliyor filmin finalinde. Sonuçta Freder’in peşine düştüğü kişi işçilerden birisi değil, işçilerin azize olarak gördükleri bir lider.

Metropolis’i Html İle Gezin

Büyük Hadron Çarpıştırıcısında parçacık fizikçisi olan Jim Pivarski filmden aldığı sahnelerle bir harika html gezinti oluşturmuş. Filmi uzun zaman önce izleyip şöyle bir hatırlamak isteyenler veya hiç izlememiş ve izlemeyecek olup da yine de merak edenler bir göz atsın derim. Basit, komik ve işlevli olmuş. Böyle büyük adamların süsten uzak basit html sayfalarını çok seviyorum 🙂

Pink Floyd Senkronizasyonu

Bazı söylentilere göre Pink Floyd’un Wish You Were Here ve Roger Waters’ın Music From the Body albümleri Metropolis filmi ile senkronize. Aynı anda başlatıldığında filmin sahneleri, müzik ve sözler uyumlu gidiyor. Aynı sürede bitiyorlar. Her ne kadar Pink Floyd tarafından kabul edilmemiş olsa da bu konuda internette pek çok senronize video bulmak mümkün. Durumun tamamen tesadüf olduğunu düşünsem de emin olamıyorum. İncelemek isterseniz Andrew C. Wenland adında birisi Pink Floyd albümlerinin senkronizasyonunu araştırıp uzunca bir liste çıkarmış.

Filmin Etkileri

Film hakkında o kadar çok konuşulmuş ve yazılmış ki farklı bakış açılarından farklı yorumlar bulmak mümkün. Bunun yanında filmin, özellikle Maria’nın farklı uyarlamaları, resimleri ve heykelleri yapılmış. Babelsberg’deki Maria heykeli bunlardan sadece biri. Müzik dünyasından Whitney Houston ve Lady Gaga gibi isimlere de ilham kaynağı olmuş. Aşağıdakiler de benim çizdiğim naçizane Maria resimleri.

collage_hel

Bunlar da benden.

Etiket: , , ,


Yazar Hakkında

1984 doğumlu. Evli.Tenten'in annesi. Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisi olmasına rağmen çok sevdiği denizi bırakıp yerleşik hayata geçti. 2009'dan beri yazılım sektöründe test mühendisi olarak çalışıyor. Bilim kurguyu, kitapları ve hayvanları çok seviyor.



Başa Dön ↑

SSCP   CAS-002   9L0-066   350-050   642-999   220-801   74-678   642-732   400-051   ICGB   c2010-652   70-413   101-400   220-902   350-080   210-260   70-246   1Z0-144   3002   AWS-SYSOPS   70-347   PEGACPBA71V1   220-901   70-534   LX0-104   070-461   HP0-S42   1Z0-061   000-105   70-486   70-177   N10-006   500-260   640-692   70-980   CISM   VCP550   70-532   200-101   000-080   PR000041   2V0-621   70-411   352-001   70-480   70-461   ICBB   000-089   70-410   350-029   1Z0-060   2V0-620   210-065   70-463   70-483   CRISC   MB6-703   1z0-808   220-802   ITILFND   1Z0-804   LX0-103   MB2-704   210-060   101   200-310   640-911   200-120   EX300   300-209   1Z0-803   350-001   400-201   9L0-012   70-488   JN0-102   640-916   70-270   100-101   MB5-705   JK0-022   350-060   300-320   1z0-434   350-018   400-101   350-030   000-106   ADM-201   300-135   300-208   EX200   PMP   NSE4   1Z0-051   c2010-657   C_TFIN52_66   300-115   70-417   9A0-385   70-243   300-075   70-487   NS0-157   MB2-707   70-533   CAP   OG0-093   M70-101   300-070   102-400   JN0-360   SY0-401   000-017   300-206   CCA-500   70-412   2V0-621D   70-178   810-403   70-462   OG0-091   1V0-601   200-355   000-104   700-501   70-346   CISSP   300-101   1Y0-201   200-125  , 200-125  , 100-105  , 100-105  , 400-201   SY0-401   70-533   400-101   CRISC   70-534  , NSE4   101   PMP   9L0-012   220-801   1z0-808   PMP  , AWS-SYSOPS   70-463   JN0-102  , 101   102-400   350-029   300-320   101-400   200-125  , 70-346   000-017  , 300-115   74-678   700-501   70-461   1z0-434   400-101   70-417   300-135   70-177   70-461   70-346   70-410  , c2010-652   300-101  , 9L0-012   70-347   70-347