Film

Tarih: | Yazar: Seçil Çetinkaya

2

Predestination (Alın Yazısı)

Zamansal Büro, ajanlarından birini Fiyasko Bombacısını durdurması için görevlendirir. Ajan geçmişe gidip bombacının küçük bir saldırısını durdurmayı başarır ve 1992’ye geri döner. Ancak asıl büyük saldırı 1975 yılında olacaktır. Görevi sırasında çok ciddi şekilde yaralanan ajan yeniden iyileşir ve son bir görev için 1970lere gönderilir. New York’ta barmen olarak çalışıp bara gelecek bir müşteriyi beklemelidir. Müşteri ‘Evlenmemiş Anne’ ismiyle magazin dergilerine itiraflar yazarak geçimini sağlayan genç bir adamdır. Genç adam hayat hikayesinin inanılmaz olduğuna dair barmen ile bir şişe içkisine iddiaya girer. Ve ‘Ben küçük bir kızken…’ girişi ile hikayesini anlatmaya başlar. Bundan sonrası önce “ne anlatıyor bu adam” deyip sıkılacağınız sonra film ilerledikçe hayretler içerisinde izleyeceğiniz inanılmaz bir zaman paradoksu.

predestination_unmarried_mother

Sarah Snook’un erkek versiyonu sizce de Leonardo Dicaprio’ya benzemiyor mu?

Film, Avustralyalı Spierig kardeşler tarafından Robert A. Heinlein’in -All You Zombies- hikayesinden uyarlanmış. Filmin senaryosu da kendilerine ait. Zaten Fiyasko Bombacısı eklemesi dışında orjinal hikayenin tümü olduğu gibi kullanılmış. Hatta filmdeki replikler bile hikayedekinin birebir aynı. Fiyasko Bombacısı eklemesi de kurgu bozulmadan tam yerine oturmuş. Filmdeki zaman makinesi hikayedeki halinden yapı olarak farklı ancak anlayabildiğim kadarıyla çalışma prensibi olarak aynı. Filmde bir müzik aleti kutusundan ibaret ancak hikayede bir ağdan bahsediliyor. Heinlein’in 1958 yılında sadece bir günde yazdığı hikaye Spierg kardeşler sayesinde ilk defa sinemaya uyarlanmış ve oldukça başarılı olmuş. Eksik yanlarından birisi müzikler diyebilirim. Keşke müzikler konusunda biraz daha özenilip sadece hikayede de adı geçen malum şarkı kullanılmasaydı.

-All You Zombies- filmin sonlarında ve hikayenin sonunda ajanın kurduğu cümlenin içinde geçiyor. Aslında konunun zombilerle bir ilgisi yok. Neden bu ismin seçildiğini ancak hikaye bitince anlayabiliyorsunuz ki hikayenin tümüne bakılınca isim yerine oturuyor. Filmin adı ise konuya çok uygun ve gayet açık. Türkçeye Alın Yazısı olarak çevrilmiş.

Nedensellik Döngüsü

Alın yazısı paradoksu, nedensellik döngüsü veya kapalı döngü olarak da adlandırılan zaman yolculuğu paradoksu bilim kurguda sık sık kullanılan bir tema. Zamansal nedensellik döngüsü bağımsız bir zaman bölümünde kendini sürekli tekrarlayan anların oluşturduğu olaydır ve zaman yolcusu bu döngüye yakalandığında onu zaman yolculuğu yapmaya zorlayan paradoksla karşı karşıya kalır. Paradoks zaman yolcusunun kaderi olur ve bu döngüden çıkış yoktur.

Bu paradoks zaman yolculuğu ile ilgili bir başka paradoks olan Büyükbaba Paradoksuna karşı çıkar. Büyükbaba Paradoksunda zaman yolcusu geçmişe gidip büyükbabasını öldürdüğünde bu olayı hiç yaşamamış olacak çünkü kendisi hiç doğmamış ve zaman yolculuğu yapmamış olacaktır ki bu durumda asla büyükbabasını öldüremez ve kendisi de varolmaya devam eder.

snake_predestination

Kendi kuyruğunu yiyen yılan, sonsuza dek…

Zaman yolculuğu esnasında geçmişi etkileme olasılığına rağmen tarihin değişmemesini açıklamanın bir yolu “olan şeylerin zaten olması gerektiği”dir. Geçmişi bilerek ya da farkında olmadan değiştirme girişiminde olan zaman yolcusunun tek yaptığı tarihin bizim bildiğimiz haliyle şekillenmesinde kendi görevini yerine getirmektir. Zaman yolcusunun geçmişle ilgili bildikleri gelecekte yapacağı zaman yolculuğunun tecrübelerini de içerir.

Alın yazısı paradoksu bootstrap paradoksu da denen ontolojik paradoksla yakından ilgilidir. Yine bir zaman yolculuğu paradoksu olan bootstrap paradoksunun açıklanması madde veya bilginin gelecekten geçmişe iletilmesinin aynı madde veya bilginin sonradan geçmişden geleceğe taşınmasına kadar süren ve başlangıcı bilinemeyen sebep-sonuç senaryolarına dayanır. Paradoks nerede, ne zaman ve kim tarafından maddelerin var edildiği ya da bilginin türetildiği gibi ontolojik soruların akla gelmesine sebep olur. Bu paradoksun bootstrap (çizme kulağı/konç) olarak anılması yine Heinlein’ın By His Bootsraps hikayesinden sonra popüler olmuş.

Zamanda yolculuk ve paradokslar ile ilgili daha detaylı bir yazı için aşağıdaki linkte yer alan yazıyı da okuyabilirsiniz.

http://www.kayipdunya.com/muge-alankus/zamanda-yolculuk-ve-paradokslar

Özgür İrade

Paralel evren hipotezi dışında kalan zaman yolculukları özgür iradenin sorgulanmasına sebep olur. Sıradan insan özgür iradesi kavramının alın yazısı paradoksuna eşdeğer olduğunu düşünmek tartışılır. Eğer birisi zamanda geri gidip geleceği değiştirebiliyorsa (zaman yolculuğu yapmadan önceki haline göre) her gün aldığımız kararlar ve yaptığımız seçimlerin tamamen kendi özgür irademiz sayesinde olduğunu söylemek doğru mudur? Edebiyat ve sinema kurgularında zaman yolcusu genellikle zamanı değiştiremez fakat olayların olması gerektiği gibi gerçekleşmesine kazara sebep olur. Bu teori özgür irade konusunda şüphe uyandırır. Zaman yolcuğu söz konusu olduğunda özgür irade bir hayaldir ya da sanıldığı gibi limitsiz değildir. Heinlein’in hikayesinde özgür irade beklenildiği gibi sorgulanmıyor. Fakat filmde bu soruyu duyuyoruz.

bartender_unmarried_mother_01

-Seçme şansım var mı? -Elbette. Her zaman vardır.

Zaman paradoksları bilim kurgu edebiyatı ve sinema için vazgeçilmez bir tema. Terminator ve Geleceğe Dönüş serileri, 12 Maymun ve bu senenin çok konuşulan filmi Interstellar da zaman paradoksunu işleyen filmler arasında. Fakat tüm izlediklerim ve okuduklarım arasında beni en çok etkileyen Predestination oldu. Film 2014 yapımı olmasına rağmen henüz Amerika’da bile vizyona girmedi. Türkiye’de beyaz perdede görebilecek miyiz onu da bilmiyoruz. Fragmanın klişeliğine aldanmayın. Filme mutlaka şans verin. Hikayeyi de internette pdf şeklinde bulup okuyabilirsiniz. İyi seyirler…

Kaynaklar
http://en.wikipedia.org/wiki/Predestination_%28film%29
http://en.wikipedia.org/wiki/Predestination_paradox
http://timetravelphilosophy.net/2012/06/12/all-you-zombies-timeline/

Etiket: , , , ,


Yazar Hakkında

1984 doğumlu. Evli.Tenten'in annesi. Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisi olmasına rağmen çok sevdiği denizi bırakıp yerleşik hayata geçti. 2009'dan beri yazılım sektöründe test mühendisi olarak çalışıyor. Bilim kurguyu, kitapları ve hayvanları çok seviyor.



  • Sevil Yılmaz

    2012’de Dede paradoksunu ve “Siz Zombiler”i anlatan çok güzel bir video hazırlanmış. Tavsiye ederim. Ama spoiler içerir. Filmi hala izlemediyeniz videoyu sonraya bırakmanız daha iyi olur. https://www.youtube.com/watch?v=fGNtwpRZy-8

  • eren

    paylaşımınız için teşekkürler

Başa Dön ↑

SSCP   CAS-002   9L0-066   350-050   642-999   220-801   74-678   642-732   400-051   ICGB   c2010-652   70-413   101-400   220-902   350-080   210-260   70-246   1Z0-144   3002   AWS-SYSOPS   70-347   PEGACPBA71V1   220-901   70-534   LX0-104   070-461   HP0-S42   1Z0-061   000-105   70-486   70-177   N10-006   500-260   640-692   70-980   CISM   VCP550   70-532   200-101   000-080   PR000041   2V0-621   70-411   352-001   70-480   70-461   ICBB   000-089   70-410   350-029   1Z0-060   2V0-620   210-065   70-463   70-483   CRISC   MB6-703   1z0-808   220-802   ITILFND   1Z0-804   LX0-103   MB2-704   210-060   101   200-310   640-911   200-120   EX300   300-209   1Z0-803   350-001   400-201   9L0-012   70-488   JN0-102   640-916   70-270   100-101   MB5-705   JK0-022   350-060   300-320   1z0-434   350-018   400-101   350-030   000-106   ADM-201   300-135   300-208   EX200   PMP   NSE4   1Z0-051   c2010-657   C_TFIN52_66   300-115   70-417   9A0-385   70-243   300-075   70-487   NS0-157   MB2-707   70-533   CAP   OG0-093   M70-101   300-070   102-400   JN0-360   SY0-401   000-017   300-206   CCA-500   70-412   2V0-621D   70-178   810-403   70-462   OG0-091   1V0-601   200-355   000-104   700-501   70-346   CISSP   300-101   1Y0-201   200-125  , 200-125  , 100-105  , 100-105  , 400-201   SY0-401   70-533   400-101   CRISC   70-534  , NSE4   101   PMP   9L0-012   220-801   1z0-808   PMP  , AWS-SYSOPS   70-463   JN0-102  , 101   102-400   350-029   300-320   101-400   200-125  , 70-346   000-017  , 300-115   74-678   700-501   70-461   1z0-434   400-101   70-417   300-135   70-177   70-461   70-346   70-410  , c2010-652   300-101  , 9L0-012   70-347   70-347