Dr. Ox’un Deneyi – Jules Verne

Birçoğumuzun bilim kurgu edebiyatı ile tanışması çocukluk yıllarında Jules Verne ile olmuştur. Ben, ilkokul döneminde Jules Verne’in en çok tanınan eserlerinin çocuklara yönelik kısaltılmış versiyonlarının çoğunu okumuştum. 80 Günde Devri Alem, Aya Yolculuk, Denizler Altında Yirmi Bin Fersah, Dünyanın Merkezine Seyahat ve diğerleri. Hayal gücümün gelişmesinde ve bilim kurguya tutkuyla bağlanmamda çok büyük bir yeri olduğunu söylemem gerekir.

1332459775_jules_verne-243x263Yakın zamanda İthaki Yayınları, Jules Verne’in tüm eserlerini tam metin olarak dilimize kazandırmaya başladı. Çok uygun fiyatlarla satılan bu yayınlar arasında, daha önce adını hiç duymadığım ve arka kapak tanıtımları sayesinde çok merak ettiğim birçok öykü ve romanıyla tanıştım Jules Verne’in. Benim için çok heyecan verici bir gelişme olduğunu belirtmem gerek çünkü son zamanlarda raflarda çoğunlukla çok satan, popüler yazarların daha çok genç yetişkinlere hitap eden kitaplarını görerek, bilim kurgunun babalarının eserlerine ulaşmanın git gide daha  da zorlaştığını düşünmekte ve üzülmekteydim. Şimdi, okunacak birçok Jules Verne eserinin varlığı sayesinde Kurgu-Bilim’i Jules Verne eserleriyle zengileştirecek olmanın mutluluğunu yaşıyorum 🙂

Yazar hakkında detaylı bilgiye ulaşmak için : http://www.kayiprihtim.org/portal/yazar/jules-verne/ 

Dr. Ox’un Deneyi’ne gelirsek…

Jule Verne’in bilim kurgu tarzında yazdığı kısa öyküler arasında yer alan Dr. Ox’un Deneyi, 1872 yılında yayınlanmış. Hafif alaylı bir anlatımla aktarılan öyküde, Jules Verne’in diğer eserlerine nazaran bilimsel detaylar daha yüzeysel ele alınmış. Eğlenceli ve kolay okunan yapısı ile yetişkinlerden çok çocuklara hitap ettiğini belirtmek gerekir.

quiquendone

Quiquendone sakinleri

Öykü, Flamanların yaşadığı, haritada bile yer almayan – büyük ihtimalle hayali – Quiquendone adlı küçücük bir kasabada geçiyor. Quiquendone adlı kasabanın hayali olduğunu düşünüyorum çünkü, epeyce araştırmama rağmen bu kasaba hakkında Dr. Ox’un öyküsü dışında herhangi bir bilgiye ulaşamadım. Aşırı derecede nazik, çok ağırkanlı ve tembel insanlar olarak tarif edilen Flamanlar hakkında biraz araştırma yaptığımda çok sakin, düzenli, disiplinli ve temiz insanlar olduklarını öğrendim. Bu öyküde sakinlikleri biraz fazla abartılmış olabilir ama aynı zamanda da çok ince bir alay konusu haline gelmiş. Öyle ki, karar almak için biraraya gelen şehir yönetiminin ileri gelenleri beş saatlik bir toplantıda kurdukları üç-beş cümle ile bütün kararları aylar hatta yıllar sonrasına ertelemekte, evlenmeye karar veren genç çiftlerin birbirlerini tanımaları ve evlenmeleri on yıllar almakta, 2 perdelik operanın sahnelenmesi altı hafta kadar sürmektedir. Seslerini asla yükseltmeyen, birbirlerine karşı hep sevecen ve çok nazik konuşan bu insanlar  arasında ufacık fikir ayrılıkları dahi çıkmamakta asla tartışma yaşanmamaktadır. Hatta bu şehrin hayvanları bile çok sakindir, köpekler havlamazlar, kuduz hastalığına çok nadir rastlanmaktadır. İnsanların hastalık ve yaşlılık dışında ölmeleri olağanüstü bir durum olarak karşılanmaktadır.

Öykü, şehrin normalden daha hareketli zamanlar geçirdiği bir dönemi aktarıyor. Bu dönemde Quiquendone’ye şehir sakinlerinden çok farklı yapıdaki Dr. Ox, asistanı Ygene ile birlikte gelmiş ve şehrin sokaklarını çok yenilikçi bir yöntem olan Oxihidrat gazı ile aydınlatmayı önermiştir. Normalde böyle bir kararı almaları yıllar sürecek olan şehrin ileri gelenleri, Doktorun bu işi kendisinin finanse edeceğini bildirmesinden dolayı, kısa sürede öneriyi kabul etmişlerdir. Bir an, doktor böyle bir iyilik yapmak için neden burayı seçti diye tereddüt etseler de üzerinde pek durmamışlardır yine de. Şimdi şehre gaz boruları döşenmektedir, kısa vadede, aydınlatmanın sokaklardan evlere kadar girmesi planlanmaktadır.

Ancak, maalesef Dr. Ox sanıldığı kadar hayırsever bir insan değildir. Asıl amacı, şehri aydınlatmak değil, Quiquendone sakinleri üzerinde deneyler gerçekleştirmektir. Bu sakin insanlara, şehre döşediği borular vasıtasıyla Oxijen gazı vererek karakterlerindeki değişimleri gözlemlemeyi amaçlamaktadır. Kısa süre içerisinde şehirde işler çığırından çıkmaya başlayacaktır. 

DO-dr-oxs-experiment1

Öyküde, şehir sakinlerinin Oxijen gazından önce ve sonra Opera izlemelerine ve Operanın sergilenişine oldukça büyük bir yer verilmiş. Biraz araştırdığımda öykünün operaya iki kez uyarlandığını ve sahnelendiğini öğrendim. İlk uyarlama 1877 yılında  Jacques Offenbach tarafından yapılmış ve librettosunun yazımında bizzat Jules Verne de yer almış. İkinci uyarlama ise 1998 yılında Gavin Byers tarafından yapılmış.

Quiquendone şehrini, Oksijen gazı ile çığırından çıkaran Dr Ox ve Asistanının isimlerindeki uyumu belirtmeden geçemeyeceğim.

Ox ve Ygene = Oxygene (Oksijen)

Öyküyü, İngilizce olarak aşağıdaki linkten okuyabilirsiniz:

http://ebooks.adelaide.edu.au/v/verne/jules/v52dr/

İyi okumalar,

Etiket: ,


Yazar Hakkında

Tüm dünyaya karşı bir kaliteci, özellikle süreçlere uymayanlara düşman. Süper kahramanlardan oluşan bir kalite takımının yöneticisi ve kurgu-bilim'in 4 silahşöründen biri. Bunlar yetmiyormuş kendisi gibi bilim kurgu seven eşiyle birlikte dinozor manyağı bir ufaklığın da ebeveyni. Hepsine nasıl yetişiyor kendisi de bilmiyor ama ailesi, bilim kurgu ve grunge onun vazgeçilmezleri.