Kitap Şimdi Bir Odo'muz Olsa | Mülksüzler - Ursula K. Le Guin

Tarih: | Yazar: Seçil Çetinkaya

4

Şimdi Bir Odo’muz Olsa | Mülksüzler – Ursula K. Le Guin

Anarres ve Urras birbirinin ayı olan iki gezegen. Bolluk ve bereket dolu Urras kapitalizm ile yönetilirken kurak ve tozlu Anarres anarşizm ile yönetilir. Urras’ın anarşistleri Odo‘nun önderliğinde ayaklanarak, devletin dayatmalarına ve yaşam düzenine karşı geldiklerinde, onlardan kurtulmak isteyen devlet yönetimi anarşistlere Urras’ın ayı olan Anarres gezegenine göç etmelerini önerir. Göçün üzerinden yaklaşık 200 yıl sonra Anarres’li bir fizikçi olan Shevek, atalarının kurduğu düzenin artık eskisi kadar mükemmel olmadığını fark etmeye başlar. Üstelik üzerinde çalıştığı genel zaman kuramı da Anarres’de kimsenin ilgisini çekmemektedir. Bu sebeple şansını Urras’ta denemek ister.

Mülksüzler, Le Guin’in de deyimiyle ikircikli bir ütopya. Her iki düzenin de iyi ve kötü yanlarını tüm açıklığıyla anlatıyor. Urras’ın bir ütopya olmadığı aşikar. Anarres ise birçok açıdan öyle görünmesine rağmen kusurları yok değil. Kendisi de anarşizmi savunan yazar buna rağmen anarşizmin olası kötü yanlarını da gizlemiyor. Anarres’in anarşizmi zamanla yozlaşıp Odoculuğun aslında ne olduğu unutuluyor. Annares toplumu otonomi ile yönetiliyor ve anarka-feminizm etkileri var. Le Guinn’in Anarres ütopyası mülksüzlük, basitlik ve faydacılık bakımından Thomas Moore’unkine benzse de cinsiyetçilik, özgürlük ve yönetim gibi birçok konuda ayrılıyor.

Anarşizm ve Anarres Üzerine

Le Guin anarşizmin sanıldığı gibi yıkıp dökmek değil her türlü yönetime ve tutsaklığa karşı durmak olduğunu gösteriyor. Bu görüşlerini Anarres yaşamından verdiği gerçek örneklerle açıkça anlatıyor.

Vermediğiniz şeyi alamazsınız, kendinizi vermeniz gerekir. Devrim’i satın alamazsınız. Devrim’i yapamazsınız. Devrim olabilirsiniz ancak.

Sosyal medyada çok sık paylaşılan bu alıntı neden kitabın arka sayfasına konulmuştu? Yazarın anlatmak istediği şeyin özeti bu muydu ve anlamı ne demekti? Kitabı okurken sürekli bu cümlelerin nerede ve hangi karakter tarafından dile getirildiğini kimlere hitap edildiğini merak ettim. Onu bulduğumda ise tam olarak ne demek istediğini anladım. Şunu demek istiyordu Shevek: “Kimsenin gelip sizi kurtarmasını beklemeyin. İnsan ancak kendi kendisini kurtarabilir.” Eğer kafanızda bir devrim hayali varsa harekete geçin. Bireysel olarak harekete geçebilirsiniz. Devrim’in olabileceğini kanıtlamak ve etrafınızdaki insanlara ilham vermek için önce kendiniz devrim olun. Tıpkı Kazım Koyuncu’nun şurada söylediği gibi.

Shevek’in verdiği mesajı anladım anlamasına ama aynı zamanda bunun o kadar da kolay olmadığını fark ettim. Anarşist bir toplumdan gelmiş, Anarres’te doğup büyümüş Shevek için bunları söylemek kolaydı. Kendisi devrimin kanıtıydı. Bu öğütü alıp uygulamaya geçmek ise bizler için elbette kolay değil. Bunun için kitabın en can alıcı cümlesi her yerde gördüğünüz yukarıdaki alıntı değil. Çünkü bize özgür olmanın pratik yollarını göstermiyor. Kitapta, yaşadığımız düzenin saçmalıklarını tokat gibi yüzümüze vuran çok daha iyi cümleler var emin olun.

Ansible (Yanıtlayıcı)

Mülksüzler’in bilim kurgu yanını teknolojik açıdan yansıtan Ansible anında ve süperlimunal iletişime imkan tanıyan aygıt. Galaksiler arası anında iletişimi mümkün kılıyor. Mülksüzler’de ansible’ın temelini oluşturan fiziksel ve matematiksel formüllerden bahsediliyor. Le Guin Ansible kelimesini ilk olarak Rocannon’nun Dünyası kitabında kullanmış. Daha sonra aralarında Orson Scott Card‘ın da bulunduğu bazı yazarlar bu kelimeyi kullanmış. Ansible’ı başka bir yazıda uzunca ele almak istediğimden burada kısa kesiyorum.

Tau Ceti ve Mülksüzler Irkları

Kitapta adı geçen Urras ve Anarres Tau Ceti etrafında bulunuyor. Tau Ceti, Cetus takımyıldızında ve Dünya’ya 12 ışık yılı uzakta bulunan bir yıldız. Güneşe benzeyen fakat güneşten daha küçük olan Tau Ceti yıldızının etrafında 5 gezegenin döndüğü tahmin ediliyor. Bunlardan iki tanesinin de yaşanabilir bölgede olduğunun söylenmesi sebebiyle Tau Ceti, SETI araştırmalarının odağında olmuş ve bilim kurgu alanında öne çıkmıştır.

Le Guin’in yarattığı evrende gelecekte bir zamanda Hainliler, Arzlılar (ki bu biz oluyoruz) ve Cetililer (Anarres ve Urras halkları) iletişim halindedir. Urras toprakları anlatılırken A-Io Birleşik Devletere, Thu Sovyetlere, Benbili ise Gündeydoğu Asya’ya benzetilerek anlatılmış.

Bilim kurgu olup olmadığı konusu da dahil Mülksüzler çok tartışılan ve üzerine bir çok yazı yazılan bir kitap. Benim Mülksüzler ile tanışmam çok geç oldu. Daha genç yaşlarda okusaydım bu etkiyi bırakır mıydı bilmiyorum. Yaşadığımız çeyrek yüzyıl bu kitabı okumak için tam zamanıdır diyerek hem hiç okumamışlara hem de daha önce okumuş olanlara mutlaka okuyun diyorum.

Kaynaklar: gizmodo.comwikipedia.org

Etiket:


Yazar Hakkında

1984 doğumlu. Evli.Tenten'in annesi. Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisi olmasına rağmen çok sevdiği denizi bırakıp yerleşik hayata geçti. 2009'dan beri yazılım sektöründe test mühendisi olarak çalışıyor. Bilim kurguyu, kitapları ve hayvanları çok seviyor.