Predestination (Alın Yazısı)

Predestination (Alın Yazısı)

Zamansal Büro, ajanlarından birini Fiyasko Bombacısını durdurması için görevlendirir. Ajan geçmişe gidip bombacının küçük bir saldırısını durdurmayı başarır ve 1992’ye geri döner. Ancak asıl büyük saldırı 1975 yılında olacaktır. Görevi sırasında çok ciddi şekilde yaralanan ajan yeniden iyileşir ve son bir görev için 1970lere gönderilir. New York’ta barmen olarak çalışıp bara gelecek bir müşteriyi beklemelidir. Müşteri ‘Evlenmemiş Anne’ ismiyle magazin dergilerine itiraflar yazarak geçimini sağlayan genç bir adamdır. Genç adam hayat hikayesinin inanılmaz olduğuna dair barmen ile bir şişe içkisine iddiaya girer. Ve ‘Ben küçük bir kızken…’ girişi ile hikayesini anlatmaya başlar. Bundan sonrası önce “ne anlatıyor bu adam” deyip sıkılacağınız sonra film ilerledikçe hayretler içerisinde izleyeceğiniz inanılmaz bir zaman paradoksu.

predestination_unmarried_mother

Sarah Snook’un erkek versiyonu sizce de Leonardo Dicaprio’ya benzemiyor mu?

Film, Avustralyalı Spierig kardeşler tarafından Robert A. Heinlein’in -All You Zombies- hikayesinden uyarlanmış. Filmin senaryosu da kendilerine ait. Zaten Fiyasko Bombacısı eklemesi dışında orjinal hikayenin tümü olduğu gibi kullanılmış. Hatta filmdeki replikler bile hikayedekinin birebir aynı. Fiyasko Bombacısı eklemesi de kurgu bozulmadan tam yerine oturmuş. Filmdeki zaman makinesi hikayedeki halinden yapı olarak farklı ancak anlayabildiğim kadarıyla çalışma prensibi olarak aynı. Filmde bir müzik aleti kutusundan ibaret ancak hikayede bir ağdan bahsediliyor. Heinlein’in 1958 yılında sadece bir günde yazdığı hikaye Spierg kardeşler sayesinde ilk defa sinemaya uyarlanmış ve oldukça başarılı olmuş. Eksik yanlarından birisi müzikler diyebilirim. Keşke müzikler konusunda biraz daha özenilip sadece hikayede de adı geçen malum şarkı kullanılmasaydı.

-All You Zombies- filmin sonlarında ve hikayenin sonunda ajanın kurduğu cümlenin içinde geçiyor. Aslında konunun zombilerle bir ilgisi yok. Neden bu ismin seçildiğini ancak hikaye bitince anlayabiliyorsunuz ki hikayenin tümüne bakılınca isim yerine oturuyor. Filmin adı ise konuya çok uygun ve gayet açık. Türkçeye Alın Yazısı olarak çevrilmiş.

Nedensellik Döngüsü

Alın yazısı paradoksu, nedensellik döngüsü veya kapalı döngü olarak da adlandırılan zaman yolculuğu paradoksu bilim kurguda sık sık kullanılan bir tema. Zamansal nedensellik döngüsü bağımsız bir zaman bölümünde kendini sürekli tekrarlayan anların oluşturduğu olaydır ve zaman yolcusu bu döngüye yakalandığında onu zaman yolculuğu yapmaya zorlayan paradoksla karşı karşıya kalır. Paradoks zaman yolcusunun kaderi olur ve bu döngüden çıkış yoktur.

Bu paradoks zaman yolculuğu ile ilgili bir başka paradoks olan Büyükbaba Paradoksuna karşı çıkar. Büyükbaba Paradoksunda zaman yolcusu geçmişe gidip büyükbabasını öldürdüğünde bu olayı hiç yaşamamış olacak çünkü kendisi hiç doğmamış ve zaman yolculuğu yapmamış olacaktır ki bu durumda asla büyükbabasını öldüremez ve kendisi de varolmaya devam eder.

snake_predestination

Kendi kuyruğunu yiyen yılan, sonsuza dek…

Zaman yolculuğu esnasında geçmişi etkileme olasılığına rağmen tarihin değişmemesini açıklamanın bir yolu “olan şeylerin zaten olması gerektiği”dir. Geçmişi bilerek ya da farkında olmadan değiştirme girişiminde olan zaman yolcusunun tek yaptığı tarihin bizim bildiğimiz haliyle şekillenmesinde kendi görevini yerine getirmektir. Zaman yolcusunun geçmişle ilgili bildikleri gelecekte yapacağı zaman yolculuğunun tecrübelerini de içerir.

Alın yazısı paradoksu bootstrap paradoksu da denen ontolojik paradoksla yakından ilgilidir. Yine bir zaman yolculuğu paradoksu olan bootstrap paradoksunun açıklanması madde veya bilginin gelecekten geçmişe iletilmesinin aynı madde veya bilginin sonradan geçmişden geleceğe taşınmasına kadar süren ve başlangıcı bilinemeyen sebep-sonuç senaryolarına dayanır. Paradoks nerede, ne zaman ve kim tarafından maddelerin var edildiği ya da bilginin türetildiği gibi ontolojik soruların akla gelmesine sebep olur. Bu paradoksun bootstrap (çizme kulağı/konç) olarak anılması yine Heinlein’ın By His Bootsraps hikayesinden sonra popüler olmuş.

Zamanda yolculuk ve paradokslar ile ilgili daha detaylı bir yazı için aşağıdaki linkte yer alan yazıyı da okuyabilirsiniz.

http://www.kayipdunya.com/muge-alankus/zamanda-yolculuk-ve-paradokslar

Özgür İrade

Paralel evren hipotezi dışında kalan zaman yolculukları özgür iradenin sorgulanmasına sebep olur. Sıradan insan özgür iradesi kavramının alın yazısı paradoksuna eşdeğer olduğunu düşünmek tartışılır. Eğer birisi zamanda geri gidip geleceği değiştirebiliyorsa (zaman yolculuğu yapmadan önceki haline göre) her gün aldığımız kararlar ve yaptığımız seçimlerin tamamen kendi özgür irademiz sayesinde olduğunu söylemek doğru mudur? Edebiyat ve sinema kurgularında zaman yolcusu genellikle zamanı değiştiremez fakat olayların olması gerektiği gibi gerçekleşmesine kazara sebep olur. Bu teori özgür irade konusunda şüphe uyandırır. Zaman yolcuğu söz konusu olduğunda özgür irade bir hayaldir ya da sanıldığı gibi limitsiz değildir. Heinlein’in hikayesinde özgür irade beklenildiği gibi sorgulanmıyor. Fakat filmde bu soruyu duyuyoruz.

bartender_unmarried_mother_01

-Seçme şansım var mı? -Elbette. Her zaman vardır.

Zaman paradoksları bilim kurgu edebiyatı ve sinema için vazgeçilmez bir tema. Terminator ve Geleceğe Dönüş serileri, 12 Maymun ve bu senenin çok konuşulan filmi Interstellar da zaman paradoksunu işleyen filmler arasında. Fakat tüm izlediklerim ve okuduklarım arasında beni en çok etkileyen Predestination oldu. Film 2014 yapımı olmasına rağmen henüz Amerika’da bile vizyona girmedi. Türkiye’de beyaz perdede görebilecek miyiz onu da bilmiyoruz. Fragmanın klişeliğine aldanmayın. Filme mutlaka şans verin. Hikayeyi de internette pdf şeklinde bulup okuyabilirsiniz. İyi seyirler…

Kaynaklar
wikipedia.orgtimetravelphilosophy.net

Etiket: , , , ,


Yazar Hakkında

1984 doğumlu. Evli.Tenten'in annesi. Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisi olmasına rağmen çok sevdiği denizi bırakıp yerleşik hayata geçti. 2009'dan beri yazılım sektöründe test mühendisi olarak çalışıyor. Bilim kurguyu, kitapları ve hayvanları çok seviyor.