Kitap Zaman Çarkı - Robert Jordan

Tarih: | Yazar: Kerime Bahadır

4

Zaman Çarkı – Robert Jordan

Zaman çarkı döner
ve çağlar gelir gider
Olmuş olan, olacak olan
ve olmakta olan
Her an gölgenin altında ezilebilir.

Bırakın ejder bir kez daha zamanın rüzgarlarına binsin.

Nereden başlamalı 14 kitaplık dev bir eseri anlatmaya.

Önce konusuna değinelim:

Robert Jordan’ın yarattığı evrende iyilikle kötülüğün savaşı her çağda devam eder. Zaman çarkı dönerken, çağlar gelir ve gider. Zaman çarkı dönerken başlangıçlar ve bitişler yoktur. Yaratıcı tarafından oluşturulmuş Tek Güç, Zaman Çarkı’nın devamlılığını sağlamaktadır. Güç, Saidin ve Saidar olarak ikiye ayrılmıştır. Saidin, erkek Aes Sedailer tarafından kullanılırken, Saidar, kadın Aes Sedai’ler tarafından kullanılır.

Her çağ Karanlık Varlık Shai’tan ve Işığın lideri Ejder arasındaki bir son düelloya şahit olur. 2. Çağ sonunda Karanlık Varlık bir deliğe hapsedilmiştir ancak yine de Işığın tarafı tam olarak kazanamamıştır. Çünkü Karanlık Varlık gücün Saidin kısmına dokunmuş  ve onu lekelemiştir. Bunun üzerinde tüm erkek Aes Sedai’ler delirmiş ve dünyanın kırılışına sebep olacak şekilde büyük yıkımlar yapmışlardır. Saidin lekelenince kadın Aes Sedai’ler -bir daha böyle bir yıkım olmaması için- gücü kullanabilecek olan erkekleri bu özelliklerini kullanamadan yakalayıp engellemeyi görev edinirler.

Kehanetlere göre Ejder yeniden doğacak ve Karanlık Varlık ile Son Savaşta savaşacaktır.

Hikayemiz, serinin ilk kitabı olan Dünyanın Gözü’nde, Ejder’in yeniden doğduğu kehanetini duyarak kendini onu bulmaya ve son savaşa hazırlamaya adayan Moiraine Damodred  Sedai ve muhafızı Lan Mandragoran’ın Emond Meydanı adında bir köye gidip Yenidendoğan Ejder’i aramaları ile başlar. Ya Yenidendoğan Ejder de ilkelerine bağlı Aes Sedailer tarafından yakalanıp daha gücüne erişmeden yalıtılırsa, dünyanın hali nice olur. Sevgili Moiraine Sedai, sen olmasan…

Moiraine Damodred ve Lan Mandragoran

Moiraine Damodred ve Lan Mandragoran

Seri boyunca Moiraine Sedai’nin bu köyde bulup ölümden kurtardığı 3 ta’verenin çocukluktan dünyanın kaderini değiştirecek kişiler olmaya giden yollarını takip ederiz. Zaman çarkı kendini düzeltmek için çağların desenini ta’verenler etrafında örmektedir, ta’veren doğası gereği bu kişilerin kaderleri diğer insanlardan daha fazla çarkın kontrolü altındadır.

Gençlerden biri olan Rand Al Thor köyde babası ile çiftçilik yapmaktadır. Ve birden kendini Yenidendoğan Ejder olarak buluverir. Ancak Yenidendoğan Ejder olarak hissetmesi için aradan çok zaman geçmesi gerekecektir. Rand ayrıca tarihte görülmüş en güçlü ta’verendir. Gençlerin haylaz ve kumarbaz olanı, Matrim Cauthon ise seri boyunca değişmek istemediğini, hep aynı avare kişi olarak kalmak istediğini sürekli söylemesine rağmen dünyanın tanık olduğu en büyük kahramanlardan biri olacaktır. Üçüncü ve son ta’veren Perrin Aybara’nın hayatı, köyde iken de zor olsa da zamanla daha zorlaşacak ancak bu zorluklar onu liderlik koltuğuna götürecektir, kendisi hiç isteme de.

3 genç arkadaşın en yeteneksiz olduğu konu kadınları anlamak, ancak her birinin kadınlar konusunda diğer ikisini uzman olarak  düşünmesi hikayeye mizah katan başlıca öğelerden.

Perrin, Rand, Mat

Ta’verenler – Soldan sağa sırasıyla Perrin, Rand, Mat

Eserdeki uluslar farklı özelliklere sahip olsalar da çoğu sanayileşme öncesi toplumlarda olduğu şekilde hayatlarını devam ettiriyorlar. Eğer o evrende yaşasaydınız arada vize derdi olmadan istediğiniz şekilde seyahat edebilirdiniz. Ancak kendini birçok ulustan soyutlayan bazılarına dikkat etmenizi salık veririm. Zira bir Ogier yurduna giderseniz Saidar ya da Saidin kullanamazsınız ve sakın ola ki bir ağaca zarar vereyim demeyin, o yumuşak huylu yaşlı Ogierlerin vahşi yönünü görmek istemezsiniz.

ogier_by_mandersen-d50v025

Ogier

Savaşmayı ana karnında öğrenen Aiellerin diyarına zaten isteyerek gitmezsiniz eğer ki kafayı para kazanmakla bozmuş bir tüccar veya hayatını barışa adamış Tuatha’anlı değilseniz… Seanchanlara gitmenize gerek yok, gerekirse onlar sizin yanınıza gelirler. Son kitaplara kadar ismini arada duyacağınız Sharalılar ise… şimdiden bilmenize gerek yok. Doğa üstü güçleri ile Eelfinnler ve Aelfinnler, evet size istediğiniz en gizli 3 bilgiyi söyleyebilirler ve 3 dileğinizi ne kadar zor olursa olsun gerçekleştirebilirler, ama ödeyeceğiniz bedellere değer mi? Neyse yine de eğer çok da önerilerime kulak asmak istemezseniz onları bulmayı deneyebilirsiniz, ömrünüz yeterse elbette.

Aes Sedai’lere gelirsek, 3. Çağda erkek Aes Sedai yok. Kadınlarsa dünyayı yönetmeye, ulusları idare etmeye adamışlar kendilerini, dünyanın tekrar kırılmasını engellemek için. Güçlü, dünyayı yöneten kadınlar. Söylememe gerek var mı bilmiyorum ama okuyucuya ilk anda itici geliyorlar, sonradan sevilenler de oluyor ama ataerkil anlayışa ters olduğu için genellikle yadırganıyorlar.

Zaman Çarkının Yazım Serüveni

Seri, bugüne değin yazılmış en uzun serilerden biri. İlk kitabın 1990 yılında yayımlandığı ve son kitabın da 2013 yılında tamamlandığı düşünülürse 23 yıllık bir birliktelik oldu takipçileri için. İlk kitap yayınlandığında kendinden önce yazılmış Yüzüklerin Efendisi ve Dune eserleri ile olan benzerlikleri eleştirildi ancak sonraki kitaplarda Robert Jordan’ın bu durumu telafi ettiğini düşünüyorum.

Robert Jordan müthiş tasvir yeteneği ile size resim çizer gibi her mekanı anlatıyor. Diyelim kahramanlarımız bir handa konaklayacaklar; yazar hancının karısının eteğinin o günün modasına uygun olup olmadığından odalardaki yatak örtülerine değin tüm detayları anlatmadan rahat edemiyor. Seri boyunca bine yakın karakterin hayat bulması yazarın bu konudaki hassasiyetini gözler önüne seriyor. Bu durum bazı okurlar tarafından eleştirilse de birçoğumuz bu durumdan gayet keyif alıyoruz. Bunun aksine aksiyon sahnelerini tasvir edişi ile okurun beyninde bir video oynatıyor. Savaş sahnelerinde kendinizi savaşın içinde hissediyorsunuz ve istemsizce kılıç sallıyorsunuz.

Eseri seven insanlara sebebini sorduğunuzda çoğunlukla şu cevabı alıyorsunuz, “derinlik”.  Evet o kadar fazla ana karakter barındırıyor ve de onların hislerini, karakter yapılarını, hatta zamanla karakter yapılarında meydana gelen değişiklikleri okuyucuya o kadar iyi  geçiriyor ki; kırk yıllık arkadaşınızın mimiklerinden ne demek istediğini anladığınız gibi, ana karakterleri de öyle tanıyıp anlıyorsunuz.

Bu seriyi okurken ya yarıda kalır da ölürsem diye çok vesvese yaptım. Sebebi de var elbet. Maalesef ki Robert Jordan 11. Kitabın yayımlanmasından sonra vefat etti. Seriyi 12 kitap ve 3 seri öncesi kitap olarak tasarlamıştı. Seri, 12. kitabın tamamlanması için Brandon Sanderson’a emanet edildi. Elbette Robert Jordan’ın hastalığı nedeniyle, seriyi tamamlayamayabileceğini düşünerek kaydettiği notları ile birlikte. Brandon Sanderson’ın tamamlayacağı son kitap Zaman Çarkı severler tarafından merakla beklendi. Hem onun bu işin altından kalkıp kalkamayacağı merakı, hem serinin son kitabının heyecanı, hem de içten içe Robert Jordan’ın yerini tutamayacağı düşüncesi. Çok geçmeden Brandon Sanderson’dan açıklama geldi, maalesef ki tek bir kitaba sığmayacak, 2 kitap olarak final yapacak; sonra bir açıklama daha ve 3 kitap ile final yapılacak. O zaman maddi sebeplerle bu kararların alındığını düşünmüş olsam da seriyi bitirmiş biri olarak Robert Jordan’ın yazım tarzı olsaydı kesinlikle birkaç kitap daha uzatılırdı diyorum. Son üç kitapta olayların hızına yetişmek imkânsızdı. Son kitabın sadece son savaşı anlattığını da belirteyim. Full+full aksiyon!

Robert-Jordan

Robert Jordan son kitabın son söz kısmının tamamını kendisi yazmış ve Brandon Sanderson da üzerinde güncelleme yapmamış. Bu bilgiyi öğrendiğimde aklıma eskiden okuduğum bir Robert Jordan röportajı geldi. Kendisine soruyorlar, Zaman Çarkının nasıl biteceğini biliyor musunuz diye, o da “evet son sahnesini daha başlamadan biliyordum” diyor. Etkileyici!

Serinin Kitapları

  1. Yeni Bahar (New Spring)
  2. Dünyanın Gözü (The Eye of the World)
  3. Büyük Av (The Great Hunt)
  4. Yenidendoğan Ejder (The Dragon Reborn)
  5. Gölge Yükseliyor (The Shadow Rising)
  6. Göğün Ateşleri (The Fires of Heaven)
  7. Kaos Lordu (Lord of Chaos)
  8. Kılıçtan Taç (A Crown of Swords)
  9. Hançer Yolu (The Path of Daggers)
  10. Kışın Yüreği (Winter’s Heart)
  11. Alacakaranlık Kavşağı (Crossroads of Twilight)
  12. Düş Hançeri (Knife of Dreams)
  13. Fırtına Toplanıyor (The Gathering Storm) BS tamamladı.
  14. Geceyarısı Kuleleri (Towers of Midnight) BS tamamladı
  15. Işığın Anısı (A Memory of Light) BS tamamladı.

Okumak İsteyenlere Naçizane Tavsiyeler

  • Fantastik edebiyat okumaya yeni başlayacaklara pek tavsiye edilmez seri, zira başka eserlerde pişip, sonrasında bu eseri okumak size çok daha fazla keyif verecektir.
  • Serinin büyüklüğünden korkmayın, siz okumaya başlayın, o size kendini okutacaktır. İngilizcesi iyi olanlar için orijinal dilinin daha akıcı olduğunu söylemeye gerek yoktur herhalde.
  • En küçük kitabının 700 küsur sayfa olduğunu hesaba katarak bir sırt çantası edinin, zira kol çantasında ya da elde taşınacak gibi değiller.
  • Olayların unutulmaması için 3-4 ay gibi bir sürede seriyi tamamlamak önerilse de biraz zor olduğunu kabul etmek gerekir. Bence her şeyi hatırlayacağım diye kasmayın. Zira  her ayrıntıyı sorgulayabileceğiniz çok güzel kaynak siteler mevcut. Bir tanesi için : http://wot.wikia.com/
  • Başlangıç kitabı olarak tanıtılan Yeni Bahar, 11. Kitaptan sonra yayınlandı, daha önceden okumanız, sonraki kitaplar için keyif azaltıcı olabilir. Yeni Bahar seriden ayrı satıldığı için bulmak zor olabilir. İthaki yayınları basımını yapmıyor artık sanırım.
  • Fiyatı biraz pahalı gelecektir bir çok kişiye. Değer mi? Bence değer, ama yine de fuarlarda indirimli bir şekilde seriyi almak mümkün oluyor. İthaki yayınlarının katıldığı fuarları bekleyebilirsiniz. Serinin Türkçe e-kitapı ise maalesef yok.

Biraz Dedikodu Biraz Gerçek Ortaya Karışık

  • Bilindiği üzere Robert Jordan seri başlangıç kitaplarını 3 tane olarak tasarlamıştı ancak sadece Yeni Bahar’ı yazmaya zamanı yetti. Diğer iki kitabın Brandon Sanderson tarafından yazılacağı rivayet ediliyor. Hatta seri sonrasındaki zamana dair kitaplar yazacakmış da deniyor.
  • Eserin film hakları Universal şirketinde. Ancak Zaman Çarkı severler çekilmesi planlanan bir filmi imza kampanyası ile iptal ettirdiler. Robert Jordan’ın da eseri dizi olarak görmek istediği biliniyor. Universal şirketi film niyetinde olsa da eserin varisleri ve fan grupları dizi olması için bastırıyor. Bu sebeple bir dizi beklentimiz yok değil.
  • Robert Jordan karakterlerinin kullanılmaması kaydıyla yarattığı evrenin kullanılabileceğini vasiyet etmiş, bu evrende yeni kitaplar neden olmasın. Ancak sevgili Rand Al Thor’suz tadı çıkar mı acaba.
  • Robert Jordan’ın asıl adı James O. Rigney. Değişik mahlaslarla değişik dallarda eserler kaleme almış. “Tabutumun son çivisi çakılana kadar yazacağım” demiş ve gerçekten de hastalığı boyunca yazmayı bırakmamış.

Eserin Edebiyat Dışındaki Yansımaları

  • Çizgi roman: Dabel Brothers tarafından uyarlanan çizgi roman serisinin ilk sayısı 2005 yayınlandı. Bu çizgi roman Yeni Bahardan başlayarak seriyi içerecek şekilde tasarlandı. Bir ara seriye ara verildi ancak 2009 yılında yeniden başlanarak Dünyanın Gözü kitabından devam edildi. Dynamite entertainment bu seriye devam ederek Dünyanın Gözü kitabı için 35 sayı çıkardı. Çizgi romanlar Türkçe olarak yayınlanmadı ancak çevirileri üzerine bireysel çalışmalara internet üzerinden erişilebilir.
  • Bilgisayar Oyunu: 1999 ve 2001 yıllarında iki farklı oyun yayınlandı. 2009 yılında EA Games, Red Eagle firmasından oyun haklarını satın aldı. PlayStation 3, Xbox 360 ve bilgisayarda çalışacak bir oyun duyurusu 2010’da yapıldı ancak bunun dışında bir gelişme yaşanmadı.
  • Seriye adanmış şarkılar:
  • Wheel of Time Tişörtleri (http://www.taverentees.com/)
  • Fan kulüpleri, oyun kartları, giyim ve aksesuarları da diğer yansımaları arasında sayılabilir.

 

NOT

Bu yazıda özellikle konusuna ve karakterlerine çok değinmeden; spoiler vermeden bir tanıtım yazısı yazmak istedim. Açıkçası hiç teori okumadan, hiç özet okumadan her sayfasını yeni keşiflerin heyecanıyla okumanızı isterim. Ama elbette karakterleri ve olayları üzerine daha detaylı incelemeler de yazmak ve sizlerle paylaşmak da istemiyor değilim. En iyisi zamana bırakalım bu kararı 🙂

Etiket: , ,


Yazar Hakkında

Araştırmacı yazılımcı. Bilim kurgu ve fantastik okumayı seviyor. Korku ve türevlerinden mümkünse uzak yaşıyor. Evcimen yaşamında en büyük zamanını oğlu ve eşi alıyor.